Sjukefråvær handlar ikkje berre om sjukdom

Breie smil og topp stemning på kjøkenet i avdeling 2 Nord på Bømlo bu- og helsesenter der servicevertane Hildegard Halleraker (t.v) og Laila Bø er deltakarar i TØRN-prosjektet. Simon Knutsson Sortland

Sjukefråvær er ei utfordring i heile kommunal sektor, også i Bømlo kommune. Tal og oversikter gir nyttig informasjon, men dei seier ikkje alt. For å jobba godt med nærvær, må me sjå sjukefråvær i ein arbeidskontekst, ikkje berre som eit spørsmål om den enkelte si helse.

Når helse møter arbeidskrav

Sjukefråvær er fråvær frå arbeid på grunn av sjukdom eller helseplager. Det kan vera kortvarig fråvær med eigenmelding, eller lengre fråvær med sjukemelding. Samtidig oppstår sjukefråvær i møtet mellom helsa til den enkelte og krava i jobben. To tilsette med same helseutfordring kan ha ulike moglegheiter til å vera i arbeid, avhengig av arbeidsoppgåver, organisering, støtte og tilrettelegging. Difor gir det eit forenkla bilete å sjå sjukefråvær berre som eit individuelt problem.

Kvifor er sjukefråværet høgare i kommunal sektor?

Kommunal sektor skil seg frå mange delar av privat næringsliv. Kommunen leverer døgerdrivne og menneskenære tenester innan pleie og omsorg, barnehage, skule og andre velferdsområde. Desse tenestene kan ikkje løysast med heimekontor eller utsetjast når folk blir sjuke.

Mange kommunale yrke er både fysisk og psykisk krevjande. Tilsette står ofte i tett kontakt med andre menneske. Dette er viktige forklaringar på kvifor sjukefråværet i offentleg sektor generelt ligg høgare enn i privat næringsliv. Tal frå SSB viser samstundes at skilnadene i stor grad heng saman med yrke og arbeidsbelastning, og at kvinner har høgare legemeldt sjukefråvær enn menn.

Kommunen sitt arbeidsgjevaransvar

Kommunen kan ikkje styra kven som blir sjuke eller kva helseplager folk får. Sjukdom og livssituasjon ligg i stor grad utanfor arbeidsgjevar sitt handlingsrom. Målet kan difor aldri vera null sjukefråvær.

Samtidig har kommunen eit ansvar for korleis arbeidssituasjonen er når helseplager oppstår. Som arbeidsgjevar kan kommunen påverka kor lenge eit sjukefråvær varer, om fråværet blir heilt eller gradert, og om den tilsette kjem tilbake i arbeid og blir verande.

Kva i arbeidskvardagen betyr mest?

Administrasjonsutvalet er eit utvida formannskap der hovudtillitsvalde og hovudverneombod deltek. Her får dei orientering om drifta i Bømlo kommune. Simon Knutsson Sortland

God og tydeleg leiing er ein av dei viktigaste faktorane i nærværsarbeidet. Tidleg dialog, klare forventningar og systematisk oppfølging kan skapa tryggleik og bidra til å finna løysingar tidleg, utan å pressa folk tilbake i arbeid.

Organisering og belastning spelar òg ei sentral rolle. Når belastninga over tid blir for stor i høve til ressursane, aukar risikoen for helseplager og fråvær. Korleis arbeidet blir planlagt, prioritert og bemanna, har difor stor betydning.

Tilrettelegging er eit viktig verkemiddel for å halda folk i arbeid lengst mogleg. Det kan handla om justerte oppgåver, tilpassa arbeidstid eller gradert sjukmelding kombinert med reelle arbeidsoppgåver. God tilrettelegging krev samarbeid mellom leiar, tilsett og støtteapparat, og merksemd på at belastninga ikkje blir skyvd over på andre.

Målet er nærvær, ikkje null fråvær

Arbeidet med sjukefråvær er ikkje eit individuelt ansvar, og heller ikkje berre eit HR ansvar. Det er ei felles leiings  og styringsoppgåve som krev samarbeid mellom tilsette, leiarar, tillitsvalde, verneombod og politisk nivå.

Målet er eit arbeidsliv der flest mogleg kan vera i arbeid, og der kommunen kan levera stabile og gode tenester over tid. Målet er eit arbeidsliv der flest mogleg kan vera i arbeid når det er forsvarleg.

For å lukkast treng me ei felles forståing av kva me faktisk kan påverka, og konsentrera innsatsen nettopp der.

Denne teksten er delvis produsert ved hjelp av Co-Pilot (KI-verktøy). Innhaldet er kontrollert av kommunikasjonsrådgjevar.